موضوعات مهم

آدام برومبرگ: سیستم داوری ورلدپرس فوتو مسخره است گزارش نوریاتو از حاشیه نشست «طبع و فروش در ایران ممنوع است»

آدام برومبرگ: سیستم داوری ورلدپرس فوتو مسخره است

گزارش اختصاصی نوریاتو: این‌روزها نمایشگاهی از آثار آدام برومبرگ و الیور شانارین با عنوان «طبع و فروش در ایران ممنوع است» در گالری Ag روی دیوار رفته است. این عکاس در جریان نشستی که پیش از این نمایشگاه در محل موسسه کاف برگزار شد با توجه به نگاه منتقدانه‌ای که به عکاسی خبری و مستند دارد، انتقادات تندی را نسبت به نحوه انتخاب عکس در ورلدپرس فوتو مطرح کرد.

 

به گزارش مجله عکس نوریاتو، آدام برومبرگ در نشست مربوط به اولین نمایشگاهش در ایران که با همکاری الیور شانارین و به سفارش و کیوریتوری سیمین‌دخت دهقانی برگزار شده است، انتقادات قابل توجهی را درباره جریان شکل‌دهنده نگاه عکاسان و مخاطبان عکاسی، بخصوص در حوزه  مستند و خبری مطرح کرد.

 

در این نشست برومبرگ ابتدا درباره پروژه‌های مختلف عکاسی‌اش صحبت کرد که در گزارش‌های آتی به آن‌ها خواهیم پرداخت. بعد از این توضیحات، حاضران درباره نگاه این هنرمند و فعالیت‌های او سوال‌هایی را مطرح کردند که با پاسخ‌های قابل توجهی همراه بود.

 

در ابتدای این پرسش‌ها، به نقش زیبایی شناسی در عکاسی مستند اشاره شد که برومبرگ به انتقاد رایجی در این‌باره اشاره کرد به گفته او در نمایشگاهی در بیروت این انتقاد نیز به آنان وارد شده بود که عکاسان مستند با توجه به زیبایی در عکس‌هایشان، در واقع خودشان را فریب می‌دهند.

 

وقتی سانسور وجود دارد باید دو برابر باهوش باشید

 

در ادامه این بحث نیوشا توکلیان عکاس شناخته شده مستند نیز وارد بحث شد، او با توجه به اینکه برومبرگ در صحبت‌هایش به آمدن دوربین عکاسی از سوی دولت‌ها و قدرتمندان اشاره کرده بود، پرسید: «من به عنوان یک عکاس مستند اجتماعی این سوال را دارم، این‌که ما جامعه‌ و دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم را مستند کنیم، چقدر اهمیت دارد؟»

 

برومبرگ در پاسخ به این پرسش گفت: «الان هم ضبط کردن واقعیات بسیار مهم است، اما به غیر از قدرتی که پشت عکس وجود دارد این مهم است که یک عکس چقدر بیانگر واقعیات است؟ این‌که عکس چقدر از لحاظ سیاسی، اجتماعی و ساختاری واقعا توصیف‌گر یک اتفاق و یک صحنه است، سوال مهمی است. به همین دلیل من نمی‌خواهم عکس تصویری باشد که بتوان استنباطهای مختلفی از آن داشت، آن‌هم در حالی که هیچ‌کدام از آن استنباطها کامل نیستند.»

 

توکلیان در ادامه به این نکته اشاره کرد در ایران این اتفاق برعکس کار می‌افتد یعنی با توجه به این‌که قدرتمندان نمی‌‌خواهند عکسی گرفته شود که واقعیت را مستند کند، عکاسی بیشتر به سمت خیالپردازی سوق داده شده است، به این دلیل که برای صدها سال عکس‌ها تصویری از قدرت ارائه می‌دادند و این موضوع نه فقط در ایران بلکه در بسیاری از مناطق خاورمیانه دیده می‌شود؛ برومبرگ در پاسخ به این نکته نیز این‌طور توضیح داد: «در مورد این‌که در ایران دقیقا چه اتفاقی می‌افتد نمی‌توانم به طور کامل نظر بدهم، اما چیزی که وجود دارد این است که شما باید دو برابر باهوش‌تر باشید تا بتوانید هم از زیر بار سانسور راحت شوید و هم مستندسازی شما پایه و اساس داشته باشد. این‌که دقیقا چه جنبه‌ای از واقعیت را مستند کرده‌اید در اختیار خودتان است. این‌که بخواهید از درد و رنج‌های روزمره عکسی تهیه کنید در همه جای دنیا شدنی است، اما اگر بخواهید اتفاق خاصی را رقم بزنید همانطور که گفتم باید دو برابر باهوش باشید.»

 

داوری ورلدپرس فوتو از یک مسابقه تلویزیونی در هلند اقتباس شده است

 

در ادامه این جلسه پرسش و پاسخ، به این‌ موضوع اشاره شد که داوری برومبرگ در ورلدپرس فوتو نیز نشان‌دهنده نگاه چالشی او به عکاسی خبری و مستند است.

 

برومبرگ در این بخش از صحبت‌هایش درباره نحوه داوری در ورلدپرس فوتو به نکات قابل تاملی اشاره کرد و گفت: «قبل از این‌که به عنوان داور در ورلدپرس فوتو حضور یابیم، قراردادی امضا کردیم که بر اساس آن باید شیوه داوری را محرمانه نگه می‌داشتیم. البته بلافاصله بعد از اعلام شدن برنده‌ها، من این قرارداده محرمانه نگه داشتن شرایط را زیر پا گذاشتم و آن‌را مطرح کردم. شیوه داوری در این رقابت به این شکل است که ۸۰۰ هزار عکس را به داوران نشان می‌دهند و آن‌ها تنها یک دکمه در اختیار دارند که برای هر عکس به سرعت نظر خود را  به صورت بله یا خیر اعلام ‌کنند؛ این سیستم از یک برنامه تلویزیونی در هلند اقتباس شده است.»

 

این هنرمند ادامه داد: «داوری در این رقابت به همین مسخرگی انجام می‌شد، بدون این‌که شرحی درباره عکس‌ها داده شود یا شرایط ثبت عکس ذکر شود، فقط عکس نمایش داده می‌شد و شما باید می‌گفتید بله یا خیر.»

 

برومبرگ این روند را خطرناک دانست و توضیح داد:‌ «وقتی عکسی به عنوان برنده جایزه ورلدپرس فوتو انتخاب می‌شود روال سال بعد را تعیین می‌کند. این موضوع علاوه بر این‌که توجه عکاسان را به خود جلب می‌کند و به آنان می‌گوید چه عکس‌هایی جوایز معتبر را به دست می‌آورند، توجه مردم را نیز به این نوع از عکس‌ها جلب می‌کند و بر نگاه آن‌ها تاثیر می‌گذارد.»

 

به جای این‌که تصویر از اتفاق ناشی شود، اتفاق از تصویر ناشی می‌شود

 

این هنرمند با اشاره به عکس معروف ترور سفیر روسیه در ترکیه که توسط برهان اوزبیلیچ گرفته شده بود و توانست جایزه ورلدپرس فوتو را نیز به دست آورد، گفت: «مثلا صحنه تروری که در ترکیه اتفاق افتاد و توانست جایزه را به دست آورد واقعا یک صحنه هالیوودی بود و به نظر می‌رسید تروریست این کار را برای دوربین انجام داده است. این دور باطلی ایجاد می‌کند، یعنی وقتی ما این برداشت را داریم که چنین تصویری قابل توجه و زیباست، اتفاق هم به شکلی می‌افتد که چنین تصویری را ارائه دهد. در واقع به جای این‌که تصویر از اتفاق ناشی شود اتفاق از تصویر ناشی می‌شود.»

 

او درباره نگاهی که به عکس مستند وجود دارد نیز رویکرد آسوشیتدپرس را مثال زد و گفت: «این دور باطل در همین آژانس معتبر خبری نیز وجود دارد، افرادی که شبکه‌های اجتماعی را رصد می‌کنند از کسانی که به وقایع جامعه نگاه می‌کنند بیشتر هستند. این یعنی افراد آن آژانس، پست‌های مورد اقبال (ترند) شبکه‌های اجتماعی را می‌بینند و عکس‌ها بر اساس آن‌ها شکل می‌گیرد.»

 

او در پایان گفت: «به نظرم این‌روزها این‌که بدانیم ماهیت جمع‌آوری عکس در آژانس‌های عکس مستند چگونه است از خود عکاسی مستند مهم‌تر است.»

 

برومبرگ و شانارین در اولین نمایشگاه خود در تهران، از یکی از ستایش‌شده‌ترین نام‌های ادبیات ایران صادق هدایت، بهره گرفته‌اند. این نمایشگاه با تمرکز بر اثر ماندگار این نویسنده، بوف کور، برگزار شده است.  چیدمان ویدیویی، اجرا و تعدادی کتاب با چاپ محدود از اجزای این نمایشگاه هستند.

 

این نمایشگاه با عنوان «طبع و فروش در ایران ممنوع است» به به سفارش و کیوریتوری سیمیندخت دهقانی، از جمعه ۲۴ آذرماه در گالری Ag برپا شده و تا ۲۷ بهمن‌ماه ادامه خواهد داشت.

 

گزارش از مرضیه قزوینی زاده

 

 

بیشتر بخوانید

مطالب مرتبط

ارسال نظر

پربازدیدترین ها